SIARAN MEDIA IESAD UNISEL BERKAITAN PRN NEGERI SEMBILAN 2026: BN-PN MEMPUNYAI KELEBIHAN, NAMUN PERTARUNGAN MASIH TERBUKA DI KERUSI MARGINAL

Institut Kajian Pilihan Raya dan Pemajuan Demokrasi atau Institute of Electoral Studies and the Advancement of Democracy (IESAD) merupakan sebuah institut penyelidikan, badan pemikir dan pusat konsultansi di bawah Universiti Selangor (UNISEL).

Sejak ditubuhkan pada 27 Februari 2017, IESAD menjalankan penyelidikan berkaitan pilihan raya, demokrasi, tingkah laku pengundi, pendidikan politik, impak sosial dan tadbir urus. IESAD turut terlibat dalam latihan enumerator, kajian lapangan, analisis data serta khidmat konsultansi kepada kerajaan, institusi, organisasi dan pihak berkepentingan.

Menjelang hari pengundian PRN Negeri Sembilan pada 1 Ogos 2026, IESAD telah meneliti dapatan beberapa badan penyelidikan dan penganalisis utama, di samping mengambil kira pemerhatian lapangan TEAM IESAD sepanjang tempoh kempen.

IESAD berpandangan bahawa semua unjuran perlu dibaca sebagai gambaran sentimen semasa dan bukannya keputusan muktamad. Perubahan kecil dalam kadar keluar mengundi, pemindahan undi antara parti dan keputusan pengundi atas pagar masih boleh mengubah keputusan beberapa kerusi.

Rumusan unjuran badan penyelidikan dan penganalisis

1. ILHAM Centre: Gelombang Melayu-Islam memihak kepada BN-PN

ILHAM Centre mengunjurkan gabungan BN-PN berpotensi menguasai sekurang-kurangnya 22 daripada 36 kerusi DUN, manakala PH dijangka memenangi sekurang-kurangnya sembilan kerusi. Lima kerusi lagi yang dianggap sukar diramal ialah Chennah, Linggi, Nilai, Repah dan Temiang.

Kajian ILHAM Centre dilaksanakan antara 18 hingga 30 Julai 2026, melibatkan 1,002 responden kuantitatif, enam kumpulan FGD dengan 28 informan dan 38 temu bual mendalam. Kajian tersebut merangkumi kesemua 36 kawasan DUN.

Antara dapatan utama ILHAM Centre ialah:

• Politik identiti Melayu-Islam menjadi antara naratif paling dominan sepanjang kempen.

• Pemindahan undi penyokong PN kepada calon BN dianggarkan sekitar 92%, manakala pemindahan undi penyokong BN kepada calon PN sekitar 75%.

• Sokongan pengundi Melayu kepada PH dianggarkan hanya sekitar 18%.

• Menteri Besar, Dato’ Seri Utama Aminuddin Harun, masih mempunyai tahap penerimaan peribadi yang tinggi, sekitar 75%, tetapi kekuatan peribadi tersebut belum tentu dapat diterjemahkan sepenuhnya kepada undi untuk PH.

• Sokongan pengundi Cina kepada PH masih kuat tetapi tidak lagi disertai tahap keterujaan dan mobilisasi seperti PRU15 atau PRN 2023.

• Sebahagian pengundi India menunjukkan kecenderungan menjauh daripada PH disebabkan beberapa isu dasar dan pentadbiran.

• Pengundi muda semakin membuat pilihan berasaskan jenama parti dan naratif besar di media sosial, berbanding personaliti atau prestasi calon setempat.

ILHAM Centre melihat BN mempunyai kelebihan dari segi organisasi dan jentera akar umbi, manakala PN menerima manfaat daripada limpahan undi Melayu hasil persefahaman dengan BN.

2. IDE Research: Pilihan raya masih terbuka dan lapan kerusi marginal menjadi penentu

IDE Research mengambil pendekatan yang lebih berhati-hati dengan tidak menetapkan jumlah kemenangan khusus bagi setiap blok.

Kajian IDE Research melibatkan 1,225 responden di kesemua 36 DUN antara 16 hingga 19 Julai 2026. Kajian bersemuka itu mempunyai margin ralat 2.8% pada tahap keyakinan 95%.

Antara dapatan utama IDE Research ialah:

• Sebanyak 62.3% responden menyatakan mereka pasti keluar mengundi, manakala 24% berkemungkinan besar akan mengundi.

• Kadar keluar mengundi keseluruhan dijangka sekitar 68% hingga 70%.

• Komitmen pasti mengundi dalam kalangan pengundi Melayu ialah 66.7%, berbanding pengundi Cina 56.1% dan India 56.6%.

• Hanya 51.8% pengundi berumur 18 hingga 30 tahun menyatakan mereka pasti keluar mengundi.

• Sebanyak 33.8% responden hanya membuat keputusan selepas penamaan calon atau pada tempoh lebih lewat.

• Antara 12% hingga 18% pengundi masih boleh dikategorikan sebagai pengundi atas pagar.

• Sekurang-kurangnya lapan kerusi marginal dijangka menentukan pihak yang dapat membentuk kerajaan.

IDE Research turut mendapati Aminuddin Harun memiliki aset kepimpinan yang positif, khususnya dari segi imej mesra rakyat, rekod pentadbiran dan persepsi bebas daripada rasuah serta salah guna kuasa.

Walau bagaimanapun, IDE Research menegaskan bahawa kekuatan calon, komposisi etnik, mobilisasi jentera dan kadar keluar mengundi boleh menyebabkan keputusan kerusi berbeza daripada pola undi popular keseluruhan.

3. Dr Ong Kian Ming: BN-PN antara 23 hingga 25 kerusi

Dr Ong Kian Ming mengunjurkan BN-PN berpotensi memenangi antara 23 hingga 25 kerusi, manakala PH sekitar 11 hingga 13 kerusi.

Analisis beliau bermula dengan 26 kerusi yang dikategorikan lebih jelas, iaitu BN 14 kerusi, PN tiga kerusi dan PH sembilan kerusi. Sebanyak 10 kerusi lagi dianggap kompetitif.

Dr Ong menganggarkan kadar keluar mengundi Melayu sekitar 80%, Cina 65%, India 60% dan lain-lain 65%. Beliau turut menjangkakan sokongan Melayu kepada BN-PN boleh melebihi 70% sekiranya pemindahan undi antara kedua-dua gabungan berlaku dengan berkesan.

Antara kerusi yang dijangka memberi kelebihan kepada BN-PN ialah Jeram Padang, Linggi, Klawang, Serting, Sikamat dan Ampangan. Chennah pula dianggap terlalu sengit untuk diramal dengan yakin.

Menurut analisis beliau, kehadiran BERSATU secara solo boleh memecahkan sebahagian undi Melayu dan membantu PH di beberapa kawasan, tetapi kesannya mungkin tidak cukup besar untuk menghalang BN-PN membentuk kerajaan.

4. Vodus Research: PH mendahului tetapi kerajaan masih belum dapat ditentukan

Berbeza daripada ILHAM Centre dan Dr Ong Kian Ming, model awal Vodus Research meletakkan PH mendahului di 17 kerusi, BN 15 kerusi dan PN dua kerusi, dengan dua lagi pertandingan BN-PH terlalu sengit untuk diputuskan.

Vodus menganggarkan PH memperoleh 42% undi popular, BN 35% dan PN 7%, manakala 14% responden masih belum menentukan atau mendedahkan pilihan.

Walaupun PH mendahului dari segi kecenderungan undi, BN mempunyai kelebihan dari sudut persepsi kebolehpercayaan untuk mentadbir. Vodus turut mengandaikan kehadiran BERSATU di beberapa kerusi marginal boleh memecahkan undi Melayu dan meningkatkan peluang PH.

Perbezaan antara unjuran Vodus dengan ILHAM Centre serta Dr Ong Kian Ming menunjukkan bahawa persoalan paling penting ialah sejauh mana undi BN dan PN benar-benar dapat dipindahkan di peringkat akar umbi.

5. Merdeka Center: Kadar keluar mengundi dan pola sokongan etnik kekal kritikal

Setakat penelitian IESAD terhadap bahan awam yang tersedia sehingga 31 Julai 2026, tidak ditemukan satu unjuran terperinci Merdeka Center yang menetapkan jumlah kerusi bagi setiap parti dalam PRN Negeri Sembilan 2026.

Namun, analisis Merdeka Center sebelum ini secara konsisten menekankan kepentingan kadar keluar mengundi, taburan sokongan mengikut etnik, kekuatan jentera serta perbezaan antara undi popular dengan kemenangan kerusi.

Dalam PRN 2023, Merdeka Center menjangkakan PH-BN akan mengekalkan Negeri Sembilan dan PN hanya membuat sedikit kemajuan di beberapa kerusi. Perubahan jajaran pada 2026—daripada kerjasama PH-BN kepada persefahaman BN-PN—menjadikan perbandingan secara langsung dengan 2023 perlu dibuat dengan berhati-hati.

IESAD berpandangan sumbangan utama analisis Merdeka Center dalam konteks semasa ialah peringatannya bahawa angka sokongan di peringkat negeri tidak boleh diterjemahkan secara automatik kepada jumlah kerusi.

6. Pandangan penganalisis lain

Dr Bridget Welsh melihat kerajaan negeri pimpinan PH menghadapi laluan yang lebih sukar berbanding 2023. Beliau menekankan kepentingan pengundi India, yang membentuk kira-kira 15% pengundi Negeri Sembilan dan berpotensi menjadi penentu di sekurang-kurangnya 11 kerusi.

Beliau turut melihat tanda-tanda hakisan sokongan terhadap PH dalam kalangan sebahagian pengundi Cina, walaupun DAP masih memiliki asas sokongan yang kukuh. Kerusi seperti Lukut, Chennah dan Nilai dijangka menjadi lebih kompetitif.

Dr Mazlan Ali pula berpandangan BN berada dalam kedudukan kukuh untuk mempertahankan kubu tradisinya dan berpotensi menambah jumlah kerusi. Namun, isu sensitif berkaitan kaum dan agama boleh mencetuskan tindak balas pengundi bukan Melayu yang memberikan kelebihan kepada PH di kawasan campuran.

Dr Syaza Shukri turut berpandangan bahawa BN-PN mempunyai peluang memperoleh majoriti mudah sekiranya proses penyatuan dan pemindahan undi Melayu berlaku dengan berkesan.

Pemerhatian lapangan TEAM IESAD

Berdasarkan pemerhatian TEAM IESAD sepanjang kempen, beberapa pola utama dikenal pasti.

Pertama, BN-PN mempunyai kelebihan dari segi penyatuan naratif Melayu-Islam dan sentimen mahukan pengukuhan semula kuasa politik Melayu. Naratif ini lebih jelas dan mudah difahami berbanding mesej PH yang banyak menekankan prestasi pentadbiran serta kesinambungan pembangunan.

Kedua, jentera BN kelihatan lebih tersusun di kawasan tradisi dan luar bandar. PN pula mempunyai pengaruh yang lebih ketara dalam kalangan sebahagian pengundi Melayu muda serta pengundi yang aktif mengikuti wacana politik melalui media sosial.

Ketiga, pemindahan undi BN-PN memang berlaku, tetapi kadarnya tidak seragam. Penyokong PN kelihatan lebih bersedia menerima calon BN berbanding kesediaan sebahagian penyokong tradisi BN untuk mengundi calon PN. Faktor calon, sejarah persaingan setempat dan hubungan antara jentera masih memainkan peranan.

Keempat, PH masih memiliki tiga kekuatan utama, iaitu sokongan pengundi bukan Melayu, rekod pentadbiran kerajaan negeri dan penerimaan peribadi terhadap Aminuddin Harun. Namun, kekuatan tersebut hanya boleh menyelamatkan PH sekiranya penyokong Cina, India dan pengundi muda benar-benar hadir mengundi.

Kelima, kempen saat akhir berkaitan kenyataan sensitif, isu RCI Tabung Haji dan serangan antara pemimpin boleh meningkatkan kadar keluar mengundi dalam kalangan penyokong teras. Namun, kesannya terhadap pengundi atas pagar masih sukar dipastikan.

Keenam, BERSATU yang bertanding secara solo berpotensi menjadi pemecah undi di beberapa kawasan. Walau bagaimanapun, berdasarkan pemerhatian lapangan, BERSATU belum memperlihatkan kekuatan organisasi yang cukup untuk memenangi banyak kerusi. Kesan utamanya mungkin bukan kemenangan sendiri, tetapi mengubah pemenang dalam pertandingan sengit.

Jangkaan IESAD

Dengan mengambil kira keseluruhan kajian, pola kempen dan pemerhatian lapangan, IESAD meletakkan BN-PN sedikit di hadapan untuk membentuk kerajaan Negeri Sembilan.

Senario asas IESAD adalah seperti berikut:

Parti/Gabungan

Jangkaan kerusi

BN

15–17

PN

4–6

PH

13–16

BERSATU/parti lain

0–1

Julat tersebut perlu dibaca secara bersilang kerana keputusan akhir tetap berjumlah 36 kerusi. Dalam senario pertengahan, IESAD menjangkakan BN-PN memperoleh sekitar 20 hingga 22 kerusi, manakala PH sekitar 14 hingga 16 kerusi.

BN dijangka menjadi parti tunggal terbesar dan tonggak utama kerajaan sekiranya blok BN-PN menang. PN pula berpotensi mengekalkan atau menambah sedikit penguasaan di kawasan majoriti Melayu. PH dijangka kekal kuat di kawasan bandar dan majoriti Cina, tetapi berdepan risiko kehilangan beberapa kerusi campuran dan kerusi PKR atau Amanah yang mempunyai komposisi Melayu lebih tinggi.

Antara kerusi yang wajar diberikan perhatian khusus ialah Chennah, Linggi, Nilai, Repah, Temiang, Sikamat, Ampangan, Labu, Jeram Padang dan Seremban Jaya.

IESAD melihat tiga kemungkinan keputusan:

1. BN-PN menang selesa: Berlaku sekiranya kadar keluar mengundi Melayu tinggi, pemindahan undi berkesan dan mobilisasi pengundi bukan Melayu rendah.

2. BN-PN menang tipis: Senario paling munasabah sekiranya PH berjaya mempertahankan sebahagian besar kerusi campuran tetapi gagal menembusi kawasan majoriti Melayu.

3. Dewan tergantung atau PH bertahan tipis: Masih boleh berlaku sekiranya penyokong PH keluar mengundi pada kadar lebih tinggi daripada jangkaan, undi BN-PN tidak berpindah sepenuhnya dan BERSATU memecahkan undi di beberapa kerusi marginal.

Kesimpulan

PRN Negeri Sembilan 2026 bukan sekadar pertandingan antara PH dengan BN-PN. Pilihan raya ini merupakan ujian terhadap empat persoalan besar: keberkesanan pemindahan undi BN-PN, ketahanan sokongan bukan Melayu kepada PH, tahap mobilisasi pengundi muda serta pengaruh politik identiti berbanding rekod pentadbiran.

IESAD menjangkakan BN-PN mempunyai kelebihan untuk membentuk kerajaan, tetapi kelebihan tersebut belum boleh dianggap muktamad. Dengan sekurang-kurangnya lapan hingga 10 kerusi masih kompetitif, perubahan beberapa ratus undi boleh menentukan sama ada Negeri Sembilan memperoleh kerajaan dengan majoriti selesa, majoriti tipis atau sebuah Dewan Undangan Negeri yang tergantung.

IESAD menyeru seluruh pengundi Negeri Sembilan menunaikan tanggungjawab secara matang, menolak politik kebencian dan salah maklumat serta membuat pilihan berasaskan fakta, prestasi, integriti calon dan kepentingan masa depan negeri.

Dikeluarkan oleh:

Institut Kajian Pilihan Raya dan Pemajuan Demokrasi (IESAD)
Universiti Selangor (UNISEL)
31 Julai 2026